Polikistik over sendromu (PKOS) üreme çağındaki kadınlarda en sık görülen hastalıktır.
"PKOS'a Karşı Bilgiyle Kazan Sağlıklı Bir Geleceğe Adım At!"
Polikistik over sendromu (PKOS) üreme çağındaki kadınları etkileyen, etiyolojisinde birçok genetik ve çevresel faktörün etkili olduğu, kronik anovulasyon ve hiperandrojenizm ile karakterize yaygın bir jinekolojik ve endokrinolojik bozukluktur.
Polikistik over sendromu, peripubertal dönemden itibaren kısa ve uzun dönem riskleri bulunan hormonal bir hastalıktır.
Kısa dönemde siklus bozuklukları, hirsutizm, alopesi, infertilite ve gebelik kayıpları bulunur. Uzun dönemde tip II diyabet, psikososyal sorunlar, kardiyovasküler hastalıklar ve endometrial kanser riskleri yer almaktadır. Depresyon, cinsel istekte azalma, anksiyete, yeme bozuklukları ve intihar etme girişimi PKOS’lu kadınlarda daha fazla görülmektedir.
Diyet tedavisi ile kilo kaybı, kan glikozunun dengelenmesini, insülin direncinin azaltılmasını ve androjen seviyesinin düzenlenmesini sağlamaktadır.
Düzenli egzersiz, kas ağırlığının arttırılması, kalbin çalışma gücünün, lipid profilinin düzeltilmesi ve dokuların daha fazla oksijenlenmesi için çok önemlidir. Bununla beraber düzenli fiziksel aktivite, stresi azaltmakta ve metabolizma için kilitleyici rol oynayan stres hormonlarının azalmasına destek olmaktadır.
Polikistik over sendromu tanı kriterleri
NIH: -Hiperandrojenizm -Oligoamonere *2 kriterin ikisinin de olması istenmektedir.
Rotterdam (ESHRE*/ASRM**): - Hiperandrojenizm - Oligoamonere - Polikistik over morfolojisi * 3 kriterinin ikisinin olması istenmektedir.
AE-PCOS Society***: - Hiperandrojenizm - Over disfonksiyonu (Oligoamonere veya polikistik over morfolojisi veya her ikisinin olması) *2 kriterinin ikisinin de olması istenmektedir.
*ESHRE: European Society for Human Reproduction & Embryology **ASRM: American Society of Reproductive Medicine ***AE-PCOS: Androgen Excess & PCOS
PKOS Fenotipleri semptomlar genel isimlendirme
Fenotip A
• Oligoamonere • Polikistik over morfolojisi • Hiperandrojenizm =Klasik PKOS
Fenotip B
• Oligoamonere • Hiperandrojenizm =Klasik PKOS
Fenotip C
• Polikistik over morfolojisi • Hiperandrojenizm =Ovulatuvar PKOS
Fenotip D
• Oligoamonere • Polikistik over morfolojisi= Non-hiperandrojenik PKOS
Yaygın endokrin bir bozukluk olan PKOS görülme oranı gün geçtikçe artmaktadır. Polikistik over sendromunun kardiyovasküler hastalıklar, insülin direnci, diyabet, obezite gibi hastalıklar ile ilişkili olduğu da düşünüldüğünde, hastalığın tedavisi oldukça önem taşımaktadır.
Doğurganlık çağındaki kadınlara medikal tedavinin yanı sıra vücut ağırlığı kaybı ve verilen vücut ağırlığının korunması önerilmektedir. Polikistik over sendromlu kadınlarda 6 ay süre ile ılımlı vücut ağırlığı kaybı (%5) sağlandığında bile kronik hastalık risklerinde azalmalar görülmektedir.
Polikistik over sendromu tıbbi beslenme tedavisinde düşük kalorili, şeker ve rafine karbonhidrat alımı sınırlandırılmış, düşük GLİSEMİK İNDEKSLİ besinlerden oluşan, doymuş yağ ve trans yağ içeriği azaltılmış, D vitamini, krom ve omega-3 yağ asitlerinden zengin bir beslenme modeli önerilmektedir.
PKOS’lu bireylerde günlük alınan enerjinin %55’inin karbonhidrat, %15’inin proteinden sağlanması, yağdan gelen enerjinin ise %30 ile sınırlandırılması ve düzenli fiziksel aktivite (150 dk/hafta) yapılması önerilmektedir. Tüm bu veriler ele alındığında, PKOS tedavisinde vücut ağırlığı yönetiminin sağlanması ve korunması için önemli bir basamak olan tıbbi beslenme tedavisinin iyi planlanması gerekmektedir.
Polikistik over sendromlu kadınlarda sağlıklı ve dengeli beslenme ile egzersizin PKOS semptomları üzerinde olumlu etkilerinin olduğu görülmüştür.
Beslenme ve egzersizin PKOS’un semptomlarında düzelme, vücut ağırlığındaki azalmanın yanı sıra, vücut yağlarında ve bel/kalça oranında azalma; diyabet, gestasyonel diyabet, kardiyo vasküler hastalık riskinin azaldığı görülmüştür.
Lipid metabolizmasındaki bozukluklar, menstrüel siklus bozukları ve ovulasyon durumunda iyileşme olduğu belirlenmiştir. Hiperandrojenizm, akne, hirsutizm gibi belirtilerde azalma olduğu ortaya çıkmıştır. Dengeli, sağlıklı beslenme ve egzersiz gebelik oranının artmasını, gebelik kayıplarının ve ileri gebelik haftalarında başka önemli komplikasyonların azaltılmasını sağlamıştır.
Polikistik over tanısı konmuş olan bireylerin, sağlıklı ve dengeli beslenme ile birlikte düzenli egzersiz yapmaları son derece önemlidir. PKOS ile ilgili semptomlardan ve hastalık risklerinden korunmak için edinmiş oldukları yaşam tarzı değişikliklerin sürekliliği gerekmektedir.
Polikistik over sendromu (PKOS)
"PKOS'a Karşı Bilgiyle Kazan Sağlıklı Bir Geleceğe Adım At!"