"Glutensiz Diyet: Sağlık İçin Bilinçli, Dengeli ve Gerektiğinde!"
Tahıllar, insan beslenmesinde önemli bir yere sahiptir ve gluten, buğday, arpa ve çavdarda bulunan bir proteindir. Çölyak hastalığı tedavisinin temelini glutensiz diyet oluşturur. Bu diyetle buğday, arpa, çavdar unu içeren besinler yasaklanırken, mısır ve pirinç kullanılabilir. Çölyak hastalarının glutensiz diyete uymaması çeşitli sağlık sorunlarına yol açabilir.
Çölyak olmayan gluten duyarlılığı, çölyak hastalığına benzer belirtiler gösteren ancak serolojik ve biyopsi bulguları normal olan kişilerde, glutensiz diyetle belirtilerin düzelmesi durumudur. Bu kişilerde karın ağrısı, şişkinlik, ishal, kabızlık gibi belirtiler görülebilir ve glutensiz beslenme faydalıdır; ancak bu diyetin ne kadar sürdürülmesi gerektiği belirsizdir.
Batı toplumlarında, kilo vermek veya sağlıklı olmak amacıyla glutensiz beslenme eğilimi artmaktadır. Glutensiz ürünler pahalıdır ve aile bütçesine yük oluşturabilir. Ayrıca, bu ürünlerde protein, lif, demir, folik asit ve vitaminler daha az, karbonhidrat ve kalori içeriği ise daha fazladır. Glutensiz ekmekte yağ miktarı, glutensiz makarnada ise karbonhidrat ve sodyum miktarı daha yüksektir.
Glutensiz diyet uygulayanlarda demir, folat, kalsiyum, selenyum, magnezyum, çinko, niasin, tiamin, A ve D vitamini eksiklikleri görülebilir. Uzun süreli glutensiz diyet sonrasında bile yüksek homosistein düzeyi gibi bazı sağlık sorunları ortaya çıkabilir. Ayrıca, glutensiz diyetle beslenen çölyak hastalarında metabolik sendrom gelişimi ve kardiyovasküler hastalıklar riski artabilir.
Bu nedenlerle, hekim tarafından kanıtlanmış gluten ilişkili bir hastalık olmadıkça, sadece kilo vermek veya sağlıklı olmak için glutensiz diyet uygulanmamalıdır. Gerekli durumlarda ise bu diyet, makro ve mikrobesin eksikliklerini önlemek amacıyla deneyimli bir diyetisyen gözetiminde uygulanmalıdır.